ಅಧ್ಯಾಯ 12. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಣಾಮಗಳು. (British Impact on Indian Economy)
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹತ್ತಿ ನೂಲು ತೆಗೆಯುವ ಮತ್ತು ನೇಕಾರಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದವು. ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬೇರೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕಮ್ಮಾರಿಕೆ, ಕುಂಬಾರಿಕೆ, ಗಾಜು, ಕಾಗದ, ಲೋಹಗಳು, ಬಂದೂಕು, ಹಡಗು, ಗಾಣಿಗ, ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು, ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದ ಹಳ್ಳಿಗಾದರೂ ಹೋಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ರೈಲ್ವೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಲೇಖಕ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಖನನ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, “ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಸ್ವಾವಲಂಬಿತ ಗ್ರಾಮಗಳ ಲೋಹಕವಚವನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ರೈಲು ಚುಚ್ಚಿ, ಚೂರು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬದುಕು ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಯಿತು.” ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಾಶದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕರಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಪರ್ಯಾಯ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆ ಎಂದರೆ, ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ತೊಡಗುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕಿನ ಸಮತ...